in

Hoe werkt de corona-app?

Een traceer-app moet ons leven na corona helpen opstarten. Maar hoe werkt de technologie? En wat gebeurt er met onze gegevens? ‘Dit is fundamenteel hoor’.

Een tikje bevreesd werd er eerst nog gekeken naar Azië, waar burgers via apps worden gevolgd in de strijd tegen het coronavirus.

Maar toch gaat Nederland er nu ook voor, al zal het een privacyvriendelijke variant worden. Ook onze regering zoekt – net als veel Aziatische landen, Oostenrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk – met hulp van een mobiele app een uitweg uit de pauzestand die ons sociale leven nu al een maand lam legt.

Het virus is te snel en ongrijpbaar voor een intensief, handmatig contactonderzoek. Met digitale assistentie kan de ‘lockdown’ gericht, hoeven alleen mensen binnen te blijven die besmet zijn of in aanraking zijn geweest met coronapatiënten.

Zo’n corona-app kàn op een privacyvriendelijke manier, al kiezen sommige landen toch voor centrale opslag van data. Vijf vragen.

1. Hoe werkt de corona-app?
In verschillende Aziatische landen – Zuid-Korea, Singapore, Taiwan, China – maar ook Oostenrijk worden al apps gebruikt, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk testen nog.

De techniek wijkt hier en daar af maar waarschijnlijk gaat Nederland voor een app die op basis van bluetooth werkt: telkens als je telefoon in de buurt is van het toestel van anderen volgt er en korte digitale begroeting, waarbij de telefoons enkele gegevens uitwisselen.

,,Als jij dan later besmet blijkt met het coronavirus, krijgt iedereen die een bepaalde periode in jouw buurt was een bericht met die mededeling”, zegt Bart Preneel, professor cybersecurity aan de KU Leuven en mede-ontwikkelaar van de privacyvriendelijke corona-app waar de Nederlandse kabinetsadviseurs aan refereerde in hun brief van vanochtend.

En dan is het niet van: je bent gisteren in contact geweest met Piet Jansen bij het station. ,,Het is anoniem, je krijgt de melding dat je enige tijd in de buurt was van iemand die besmet is en je contact moet opnemen met de GGD bijvoorbeeld.”

Anders dan Google en Facebook werkt de corona-app volgens dat model niet met locatiegegevens op basis van GPS en wifi, maar met bluetooth.

Preneel: ,,Dat is nauwkeuriger.” Maar het is niet foutloos: als jij aan de andere kant van een winkelruit staat, sta je wel in elkaars buurt, maar besmet je een ander natuurlijk niet.

Naast de traceer-app wil het kabinet ook een applicatie inzetten om symptomen en klachten te delen met GGD en huisarts indien je besmet bent.

LEES OOK!
First Dates-Linsey heeft foto’s online staan die je gezien wil hebben!

Varianten daarvan bestaan al, zo monitoren het OLVG-ziekenhuis in Amsterdam en het LUMC in Leiden bijvoorbeeld al virusklachten van mensen via hun smartphone.

2. Wie maakt de technologie?
Digitale goudzoekers ruiken hun kans, het ministerie van Volksgezondheid zal overstelpt worden met appbouwers die de ultieme, effectieve, privacyvriendelijke corona-app claimen te hebben. Uiteindelijk zal er een overheidsstempel op moeten.

In Oostenrijk zit het Rode Kruis achter de ‘stop corona-app’, in Singapore downloaden mensen ‘TraceTogether’. Wie de apps in Nederland gaat ontwikkelen is nog onbekend, maar de adviseurs van het kabinet refereren wel aan het Europese initiatief Pepp-PT, waarin wetenschappers, overheden en technologiebedrijven samenwerken om een effectieve corona-app te maken (al smeult er een privacybrandje intern, daarover later meer).

Vandaag zijn de eerste gesprekken tussen een groepje Nederlandse verkenners en vertegenwoordigers van Pepp-PT. De Belg Preneel is een van de kartrekkers. ,,Essentieel is: niemand gaat het wat aan waar jij bent, je moet alleen weten bij wìe je in de buurt bent geweest.

En je hoeft niet centraal bij een GGD of ministerie deze contactdata te verzamelen. Dat gebeurt in bijvoorbeeld Singapore wel, maar dat is niet nodig.”

3. Maar werkt zo’n app?
Zoals alles in de coronacrisis is het pionieren. Het virus is nog jong, de bestrijding gebeurt op de tast, overheden proberen, schaven bij, corrigeren.

Onderzoekers van vermaarde universiteiten als Oxford en het Imperial College wijzen op de noodzaak van traceer-apps (mits privacyvriendelijk) om het snelle virus te kunnen bijbenen, maar de exacte effectiviteit zal zich de komende weken en maanden moeten bewijzen.

Als je op tijd besmette mensen kunt isoleren en hun contacten waarschuwt, helpt dat bij de controle van de uitbraak.

Maar onduidelijk is nog hoeveel mensen minstens de applicatie moeten gebruiken voordat het werkt, zegt hoogleraar theoretische epidemiologie Hans Heesterbeek (Universiteit Utrecht): ,,Daar wordt nog aan gerekend. Je moet ook een goede vertegenwoordiging hebben over het hele land, qua leeftijd, contacten en kring.”

In Singapore is ‘TraceTogether’ (niet verplicht) inmiddels zo’n miljoen keer gedownload (de stadstaat telt een kleine zes miljoen inwoners).

En dus waarschuwt een minister daar: voor effectief gebruik moet zeker driekwart van de mensen de app gebruiken. En dat wordt nog een hele kluif, misschien ook omdat de traceer-app de accu nogal snel leegslurpt, zoals verschillende gebruikers online klagen.

4. Mag ik zonder app nog wel naar buiten?
Daar lijkt het wel op. Vandaag worden de eerste verkennende gesprekken gevoerd met wetenschappers en ontwikkelaars, volgens Preneel kan de privacyvriendelijke app over tien dagen al af zijn. ,,En het wordt transparant, iedereen kan zien hoe de techniek in elkaar steekt.

LEES OOK!
Gedumpte vrouw stuurt 1000 kg uien naar ex ’om hem te laten huilen’

” Verplichten zal het kabinet de nieuwe apps niet snel, lijkt het, al sloot premier Rutte dat ook niet helemaal uit.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zinspeelde dinsdagavond vooral op vrijwillige deelname: ,,Zou je het willen weten als je met iemand in contact bent geweest (die ziek is)? Ik denk het wel.”

5. Wat vinden experts en privacyclubs van de app-plannen?
Dat laat zich deels raden. Privacy-belangenorganisaties hameren erop dat de mobiele app niet verplicht mag zijn en aan alle privacy-eisen moet voldoen, de waakhond Autoriteit Persoonsgegevens zegt de nieuwe technologie te zullen controleren, maar ook de club van Preneel is argwanend.

Dat zit zo: in zijn ideale en online veel gedeelde model voor de app wordt de bluetooth-data versleuteld en de gegevens alleen lokaal bewaard. Ze komen niet in een overheidsdatabase.

,,Maar we zien ook dat binnen de koepel Pepp-PT toch stemmen opgaan voor centrale opslag van data, om de epidemie beter te kunnen volgen, om zieke mensen wellicht te controleren of ze wel thuis blijven.

Dat vinden wij riskant: overheden zijn geneigd gegevens langer te bewaren en na zo’n crisis ook geen afscheid te nemen van het systeem.

Dat wil je niet. Dat nu ook sommige overheden neigen naar dat centrale model maakt ons bezorgd. Ik hoop dat België, Nederland en Zwitserland niet op die tour gaan, dat moeten we niet willen.”

IT- en privacy-expert Jaap-Henk Hoepman (Universiteit Groningen en Radboud Universiteit Nijmegen): ,,Dit is fundamenteel: vinden we het normaal dat we mensen continu gaan volgen? Of kiezen we de variant dat we die gegevens bij gebruikers laten? Misbruik ligt anders op de loer.

De makkelijkste: stel er is een moord gepleegd, waarom zou de overheid niet even spieken in de corona-app wie allemaal in de buurt van het slachtoffer was?” Of Nederland inderdaad voor de decentrale opslag gaat, is onbekend.

Een woordvoerder van het ministerie gaat niet in op specifieke vragen daarover, maar verwijst naar de Kamerbrief waarin staat dat het kabinet alle opties bestudeert en over twee weken met meer informatie komt: ,, We hebben die ontwikkelingen in beeld en met deskundigen toetsen we deze op toepasbaarheid en de borging van privacy.”

In een sessie met journalisten zei coronagezant Feike Sijbesma maandagavond overigens wel dat centrale data-opslag ‘niet echt bij ons systeem past’.

Moeder verliest strijd tegen coronavirus – dagen later vecht ook haar zoon voor zijn leven

Deel personeel verpleeghuizen durft niet meer naar werk: ‘Je speelt Russisch roulette’