in

Deze vaccins belandden tussen de melk en kaas: ‘RIVM was ernstig in de war’

Tientallen delicate vaccins van Pfizer-BioNTech belandden vorige maand in een koelkast in een woonhuis.

Een reconstructie van de bizarre weg van vaccins die ons uit de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog moeten helpen, maar tussen de melk, kaas en eieren verzeild raakten.

Half januari rinkelt de telefoon van hoofd ziekenhuisapotheker Noortje Swart in het Amsterdam UMC.

,,Het RIVM belde mij omdat ze erachter waren gekomen dat een zelfstandig werkende arts zonder personeel vaccins had besteld op haar thuisadres. Ik vind het opmerkelijk dat dit kon. Het RIVM was er zelf ook ernstig van in de war.’’

Op 26 januari gingen vijf flacons met zeker dertig vaccins naar het thuisadres van die arts. Swart, die vaccincoördinator van alle ziekenhuisapothekers is:

,,De vraag aan mij was of ik ervoor kon zorgen dat de vaccins alsnog terecht zouden komen bij de juiste doelgroep.’’

Swart belt een apotheker uit de woonplaats van de zzp-arts. De apotheker – die anoniem wil blijven – komt meteen in actie:

,,De zzp’er vertelde dat ze online vaccins had besteld en pas later in de gaten kreeg dat dit niet de bedoeling was.

Die arts heeft meerdere keren met het RIVM gebeld, maar kon niet meer van haar bestelling af. Ook al lagen die vaccins toen nog in Oss.’’ In die Brabantse plaats is het grootste distributiepunt van vaccins van distributeur Movianto.

,,Ook wij hebben gebeld met de vraag: kunnen we dat vervoer niet stoppen? Of kunnen die vaccins niet rechtstreeks naar ons? Maar dat kon niet meer.

Toen wij haar adres opzochten, bleken die vaccins gewoon naar een woonhuis te gaan. Dus ik heb haar gezegd: leg ze dan als de wiedeweerga in de koelkast.

Het was gewoon bij haar thuis, dus daar lagen ze tussen de melk, kaas en eieren’’, vervolgt de apotheker van wie de naam bekend is op de redactie.

,,Tien minuten voordat de vaccins arriveren, word je gebeld. Dus toen heeft de arts ons gebeld en hebben wij de vaccins als de wiedeweerga opgehaald.

Wij hebben gevalideerde koelboxen die 72 uur koel blijven. We zijn meteen die kant opgereden en hebben die vaccins direct overgeheveld uit de koelkast. Maar wij waren natuurlijk niet binnen tien minuten op dat adres.’’

”Ik ben er echt van geschrok­ken dat dit heeft kunnen gebeuren: dat dit door allerlei controles heen is geen gefietst, áls er al controles zijn”
– Apotheker die te hulp schoot

Lees ook  Politie waarschuwt jeugd voor verslavend paars ‘hoestdrankje’: 'Lean is gevaarlijk’

Bij de Pfizer-BioNTech-vaccins is het juist belangrijk dat de temperatuur goed gecontroleerd blijft, anders gaan de vaccins mogelijk verloren.

Apotheker Swart: ,,Op deze manier kun je de koude keten waar we het continu over hebben, totaal niet borgen.

De koelkast van die dame is natuurlijk een normale keukenkoelkast. Wij hebben de vaccins zo snel mogelijk opgehaald en gebruikt, dus ze zijn gelukkig niet verloren gegaan.

Maar het verhaal is wel vreemd. Die dame is erg meewerkend, maar het is heel raar dat je vaccinaties zo kunt bestellen.

Vijf hele flacons zonder toetsing. We hebben ook met het RIVM gebeld en dat zegt: we kunnen het niet anders maken dan dit.

Ik ben er echt van geschrokken dat dit heeft kunnen gebeuren: dat dit door allerlei controles heen is geen gefietst, áls er al controles zijn.’’

”Hier word ik wel een beetje verdrietig van”
– Apotheker, onthutst over het lukraak bestellen van vaccins

Zo lek als een mandje
Dat een lading vaccins die klaarstaat voor levering niet meer gewijzigd kan worden, daar kunnen apothekers nog wel begrip voor opbrengen.

,,De flacons zitten verpakt in dozen van 195, dus dan kun je niet de hele order laten staan. Maar zorg dan in elk geval dat ze niet bij iemand terechtkomen die daar geen recht op heeft.

Dan hadden ze gewoon naar de GGD of naar ons moeten rijden’’, betoogt de apotheker. ,,Dat dit gebeurt, geeft mij geen goede hoop op de hele campagne.

Als je zo ontzettend je best doet om het maximale uit een flacon te trekken. We hebben hier in ons ziekenhuis nog geen enkel spuitje weggegooid.

Dat heeft weinig zin als het aan de andere kant zo lek is als een mandje. Daar word ik wel een beetje verdrietig van.’’

De apothekers zijn ook erg teleurgesteld dat het niet lukt om de tweede lading prikken die na vier weken wordt bezorg te annuleren.

Vaccincoördinator van alle ziekenhuisapothekers Noortje Swart: ,,Als vaccins eenmaal in een bus zitten, kan ik ook niets meer doen.

Maar het komt mij vreemd voor dat je daar nu niets meer aan zou kunnen doen.’’ Dat betreurt ook de reddende apotheker.

,,Dus binnenkort moeten wij wéér bij de ZZP-arts langs op moment dat de vaccins naar haar woonhuis gebracht worden.’’

”Dus binnenkort moeten wij wéér bij de ZZP-arts langs op moment dat de vaccins naar haar woonhuis gebracht worden”

Reactie RIVM, zorginstelling en distributeur:
,,Eind januari is er inderdaad een bestelling geplaatst en geleverd bij een zelfstandige arts. Deze specifieke levering kon niet meer voorkomen worden.

Lees ook  Samantha de Jong geeft update na overlijden van vriend "ik ben getraumatiseerd"

Daarom zijn er goede afspraken gemaakt over wat deze zzp’er met het vaccin zou doen. In verband met de uitvoering van de Covid-vaccinatie op een andere locatie is het technisch mogelijk om het afleveradres aan te passen.

Het is uiteraard niet de bedoeling dat een arts vaccins laat leveren op zijn woonadres, tenzij dit overeenkomt met zijn praktijkadres.

Dit is echter niet te controleren en het is de verantwoordelijkheid van de arts om de vaccins conform de werkinstructie goed vaccinbeheer op de juiste wijze te beheren.

Het is natuurlijk absoluut niet de bedoeling dat die vaccins in een koelkast terechtkomen. De ontvanger van vaccins is wettelijk verplicht om verantwoord om te gaan deze middelen.

Het heeft ons verbaasd dat een arts die toch op de hoogte is van de schaarste van de vaccins dit doet. Er is een maximumaantal vaccins dat besteld kan worden per besteller.

De verantwoordelijkheid voor een juist aantal ligt bij de besteller. Er wordt in de bestelapplicatie opgeroepen om zorgvuldig te bestellen om spillage te voorkomen.

Na de melding van dit incident hebben we de controle op de orders aangescherpt, dat was voor deze bestelling te laat. Inmiddels checkt het programmamanagement alle orders.’’

Volgens de inspectie en de Twentse zorginstelling CarintReggeland waar 129 vaccins over waren zijn er meerdere redenen waarom vaccins overblijven.

Het kan zijn dat bewoners niet gevaccineerd konden worden door een corona-uitbraak of andere ziektes, of dat bewoners inmiddels zijn overleden.

Volgens de Twentse zorginstelling heeft zij 22 locaties en moest zij per locatie een veelvoud van zes bestellen.

Woordvoerder Leonie Jellema: ,,Als er dan in één locatie drie over zijn, hebben we die vervolgens conform de richtlijnen aan medewerkers gegeven.

Wij zijn heel kritisch, zorgvuldig en integer geweest bij het bestellen van vaccins. Dit zijn echt restvaccins en die zijn gewoon goed benut.’’

Distributeur Movianto verwijst voor een reactie naar het RIVM. Michiel Heller: ,,Wij leveren af op het adres dat door RIVM wordt doorgegeven aangezien dat de opdrachtgever is.

Wij leveren al onze zendingen volgens de richtlijnen af in een gevalideerd temperatuur gecontroleerd voertuig in 2 tot 8 graden.’’

Als er dan in één locatie drie over zijn, hebben we die vervolgens conform de richtlij­nen aan medewer­kers gegeven.

Moeders doodsbang voor gezondheid baby: moedermelk van jonge vrouw (23) kleurt groen

Bezorger (17) steekt man in hoofd met mes in Utrecht